Ana Sayfa / Kasa Tadilat Projeleri / Damper Kasa Projesi
Damper Kasa Projesi
Damperli araç üst yapısının AİTM ve ilgili emniyet şartlarına uygun projelendirilip ruhsata işlenmesini yürütüyoruz.
Güncelleme: Haziran 2026
Damper kasa projesi, hidrolik damper üst yapısının yük boşaltma güvenliği başta olmak üzere AİTM şartlarına göre projelendirilip onaylanması ve ruhsata işlenmesidir. Damperli araçlar için aranan teknik emniyet koşulları AİTM m.15'te tanımlanır; bu koşullar yalnızca üst yapının sağlamlığını değil, kasa kalkıkken aracın hareketini ve devrilme riskini kontrol eden tertibatları da kapsar. Devrilme kaynaklı kazaların büyük kısmı, damper inmeden aracın hareket etmesinden doğduğu için mevzuat bu noktaya özel ağırlık verir.
Damper güvenlik şartları (AİTM m.15)
AİTM m.15 uyarınca damperli bir araçta aşağıdaki tertibatların bulunması ve BM/AEK R89 kapsamlı yetkili teknik servis raporuyla doğrulanması (m.15/2) gerekir:
- 10 km/saat hız sınırlaması: Damper tam inmemişken araç hızı 10 km/saat ile sınırlanır; testi BM/AEK R89 Ek V'e göre yapılır.
- Açılma engeli (m.15/1-a): Araç 10 km/saat üzerindeyken damperin açılması (kaldırılması) tertibat tarafından engellenir.
- Görsel + sesli ikaz (m.15/1-b): Araç yürür hâldeyken damper açıksa, sürücünün görüş alanında görsel ve ayrıca sesli ikaz verilir. Görsel ikaz için ISO 2575 sembollerinden biri kullanılır (E.01, E.02, I.17 veya I.18).
- PTO + emniyet kilidi (m.15/1-c): Kaldırma işlemi yalnızca PTO (yardımcı güç çıkışı / kuyruk mili) devredeyken ve sürücünün elle yapacağı ilave bir işlemle başlatılabilir; sistemde emniyet kilidi bulunur. Emniyet kilidi PTO açıkken devreye girer, kapanışı damper kapalı konumdayken gerçekleşir.
PTO, motordan aldığı gücü hidrolik silindiri tahrik etmek için kullanan yardımcı güç çıkışıdır; damperin kaldırılması bu hidrolik düzenek üzerinden olur. N kategorisi araçlarda, üst yapının E/E (elektrik-elektronik) mimarisini etkilemesi hâlinde güncel mevzuata göre BM/AEK R155 (siber güvenlik) gibi ilave teknik servis raporları da TSE tarafından istenebilir.
N1 ve ilk kez damper takılan araçlarda istisna
AİTM m.15/4-5-6 uyarınca, N1 sınıfı araçlarda ve tescilli bir araca ilk kez damper takılması hâlinde 10 km/saat hız sınırını öngören (a) bendi uygulanmaz. Bu durumda görsel-sesli ikaz (b) ve PTO + emniyet kilidi (c) şartları ile R89 kapsamlı rapor (m.15/2) yine aranır. Yeni imalatta ise (a), (b) ve (c) bentlerinin tamamı geçerlidir. Aracınızın hangi kapsama girdiğini şasi ve kategori bilgisine göre netleştiriyoruz.
Süreç adımları
- Ön değerlendirme: Aracın kategorisi (N1/N2/N3), şasi numarası, üst yapı ve hidrolik düzenek incelenir; m.15 kapsamı belirlenir.
- Proje çizimi: Yetkili teknik sorumlu mühendis tarafından ölçüm, ağırlık dağılımı ve damper güvenlik tertibatlarını içeren proje hazırlanır.
- TSE onayı: Başvuru TSE'ye yapılır ve AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi düzenlenir; münferit tadilatta her araç için aracın kendi şasi numarasıyla ayrı rapor gerekir.
- TÜVTÜRK tadilat muayenesi: Gerekli hâllerde araç tadilat muayenesine yönlendirilir.
- Noter / trafik tescil: Üst yapı ve nitelik değişikliği ruhsata işlenir.
Gerekli belgeler ve teknik kontroller
- Araç ruhsatı (tescil belgesi) ve sahiplik/yetki bilgileri
- Damper hidrolik düzeneği ve hız sınırlama tertibatının teknik verileri
- BM/AEK R89 (Ek V testi) kapsamlı yetkili teknik servis raporu (m.15/2)
- Görsel (ISO 2575) ve sesli ikaz tertibatının uygunluk doğrulaması
- PTO ve emniyet kilidi düzeninin fonksiyonel kontrolü
Damper güvenlik tertibatları can güvenliği açısından kritiktir: R89 raporu olmadan üst yapı onaylanmaz ve muayeneden geçmez. Aracınızın kategorisine göre uygunluk ve fiyat bilgisini iletişim / WhatsApp üzerinden paylaşıyoruz; ön değerlendirme ücretsizdir.
Sık sorulan sorular
AİTM m.15 uyarınca damper tam inmemişken 10 km/saat hız sınırlaması, 10 km/saat üzerinde damperin açılmasının engellenmesi, sürücünün görüş alanında görsel (ISO 2575) ve sesli ikaz, PTO devrede + elle ilave işlemle kaldırma ve emniyet kilidi aranır. Tümü BM/AEK R89 kapsamlı teknik servis raporuyla doğrulanır.
AİTM m.15/4-5-6 uyarınca N1 sınıfı araçlarda ve bir araca ilk kez damper takılmasında 10 km/saat hız sınırını öngören (a) bendi uygulanmaz. Görsel-sesli ikaz ve PTO + emniyet kilidi şartları ile R89 raporu ise yine gereklidir.
m.15/1-b uyarınca araç yürürken damper açıksa sürücünün görüş alanında görsel ikaz verilir ve bu ikaz için ISO 2575 sembollerinden biri (E.01, E.02, I.17 veya I.18) kullanılır; ayrıca sesli ikaz da bulunur.
Önce proje çizimi yapılır, ardından TSE onayı alınarak AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi düzenlenir, gerekiyorsa TÜVTÜRK tadilat muayenesi yapılır ve son olarak noter / trafik tescilde ruhsata işlenir.
AİTM yetkili · TSE onaylı · 5 iş gününde onay · Türkiye geneli — ücretsiz ön değerlendirme.