Çeki Demiri Projesi

Güncelleme: Temmuz 2026

Çeki demiri projesi; araca sonradan takılan mekanik kavrama tertibatının (çeki demiri / kavrama topuzu) römork veya karavan çekebilmesi için AİTM kapsamında projelendirilip muayeneden geçirilerek ruhsata işlenmesidir. Çeki demiri takılması, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'te (AİTM) bir tadilat olarak değerlendirilir; mekanik kavrama aksamı BM/AEK R55 (araç katarlarının mekanik kavrama aksamı), kısa mesafeli kavrama düzenekleri ise BM/AEK R102 kapsamında ele alınır. Münferit tadilatta her araç için aracın kendi şasi numarasıyla ayrı başvuru ve yetkili teknik servis raporu hazırlanır; başka araca ait rapor yeniden kullanılamaz.

D-değeri: çeki demirinin kapasitesi nasıl belirlenir?

Çeki demirinin "ne kadar çekebileceği" tek başına markası ile değil, üzerine işlenmiş teknik değerlerle tanımlanır. R55'e göre kavrama aksamının kapasitesi D-değeri ile ifade edilir; bu, çekici araç ile römorkun azami kütleleri arasındaki dinamik ilişkiyi temsil eden bir referans yüktür. Sabit dingilli (örneğin merkez dingilli karavan) römorklarda ayrıca V-değeri (dinamik düşey kuvvet) ve topuza binen statik düşey yükü gösteren S-değeri dikkate alınır. Projede seçilen kavramanın D-, S- ve V-değerleri, aracın imalatçı tarafından belirlenmiş azami çeki (römork) kütlesine ve düşey topuz yüküne eşit ya da bunların üzerinde olmalıdır. Bu nedenle "her araca her çeki demiri takılır" yaklaşımı doğru değildir; uygunluk araç bazında değerlendirilir.

Onaylı (E işaretli) kavrama ve montaj şartları

Takılan çeki demiri onaylı bir tip olmalı ve üzerinde "E" onay işareti ile kapasite değerleri (D, S, V) okunabilir biçimde bulunmalıdır. Onaysız ya da işaretsiz tertibat muayenede kabul görmez. Montajda dikkate alınan başlıca teknik hususlar:

• Şasi mukavemeti: kavrama, aracın şase / bağlantı noktalarına imalatçı kabuller ve R55 dayanım kriterlerine uygun bağlanır.
• Arka koruma (R58): çeki demiri, aracın arka alttan koruma tertibatının (under-run) işlevini ve geometrisini engellememelidir.
• Plaka ve aydınlatma görünürlüğü: arka plaka, stop, sinyal ve sis lambaları çeki demiri tarafından gizlenmemeli; gerekiyorsa römork prizi (elektrik tesisatı) düzgün konumlandırılmalıdır.
• Şasi numarası bazlı rapor: münferit tadilatta tertibat o araca özel teknik servis raporuyla belgelenir.

Römork/karavan azami ağırlığı ve B – BE ehliyet ilişkisi

Çeki demiri takılması aracın çekebileceği römork kütlesini, aracın ruhsatındaki ve imalatçı verilerindeki azami değerlerle sınırlı olarak tanımlar. Pratikte bu değer, çekeceğiniz römork veya karavan ile birlikte hangi ehliyet sınıfının gerektiğini de etkiler: hafif römorklar B sınıfı sürücü belgesiyle çekilebilirken, römorkun azami yüklü ağırlığı arttıkça ya da çekici+römork katarının toplam ağırlığı belirli sınırı aştığında BE sınıfı sürücü belgesi gerekebilir. Çeki demiri projesi, aracın teknik olarak hangi römork kütlesine uygun olduğunu netleştirir; ancak ehliyet sınıfı sınırları sürücü belgesi mevzuatına tabidir ve güncel mevzuata göre teyit edilmelidir. Sizin kullanım amacınıza (römork türü, çekilecek yük, karavan) göre uygun kavrama kapasitesini birlikte belirleriz.

Süreç adım adım

1. Ön değerlendirme: araç ruhsatı ve teknik verileri, çekilmek istenen römork/karavan türü ve hedef çeki kütlesi değerlendirilir.
2. Proje çizimi: uygun D/S/V değerine sahip onaylı kavrama seçilir, montaj ve bağlantı detayları proje yetkili teknik sorumlu (mühendis) tarafından projelendirilir.
3. TSE onayı: proje TSE'ye sunulur ve uygun bulunduğunda AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi düzenlenir.
4. TÜVTÜRK tadilat muayenesi: tertibat ve onay işareti araç üzerinde fiziken kontrol edilir.
5. Noter / trafik tescil: çeki demiri ruhsata (tescil belgesine) işlenir.

Gerekli belgeler ve teknik kontroller

• Araç ruhsatı (tescil belgesi) ve kimlik/yetki belgesi.
• Takılan kavramaya ait onay belgesi / "E" işareti ve kapasite (D, S, V) bilgileri.
• Aracın azami çeki kütlesi ve düşey topuz yükü verileriyle kavramanın uyumu.
• Arka alttan koruma (R58) ve aydınlatma/plaka görünürlüğü kontrolü.
• Römork elektrik prizi ve sinyal bağlantısının işlevselliği.

Çeki demiri ruhsata işletme maliyeti (2026): hangi kalemler ödenir?

İnternette tek bir "çeki demiri ruhsata işletme ücreti" aramak yanıltıcı olur; toplam maliyet birbirinden bağımsız kalemlerden oluşur:

• Kavrama (çeki demiri) ve montaj: aracın modeline ve gereken D/S/V kapasitesine göre değişir; onaylı ("E" işaretli) tip şarttır.
• Proje / mühendislik ücreti: araç bazlı münferit tadilat projesinin hazırlanması.
• TSE belgelendirme ücreti: AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi için TSE'nin resmi ücreti.
• TÜVTÜRK tadilat muayenesi: resmi muayene tarifesine tabidir.
• Noter / tescil masrafı: tertibatın ruhsata işlenmesi aşamasında ödenir.

Toplam tutar; araç, seçilen kavrama ve elektrik tesisatı (römork prizi) ihtiyacına göre değişir. Ruhsatınızı WhatsApp'tan gönderin, aynı gün kalem kalem net teklif paylaşalım.

Sık sorulan sorular

AİTM yetkili · TSE onaylı · 5 iş gününde onay · Türkiye geneli — ücretsiz ön değerlendirme.