Ana Sayfa / Engelli Aracı Projeleri / Engelli Aparatı Montaj Projesi
Engelli Tertibatı Montaj Projesi
Engelli tertibatı projesi; sağlık raporu ve sürücü belgesi uyarlama koduna uygun aparatın montajını, TSE onayını ve ruhsata işletme sürecini kapsar.
Güncelleme: Temmuz 2026
Engelli tertibatı projesi; engelli bir sürücünün aracı kullanması veya yolcunun araca erişmesi için gereken özel donanımın AİTM kapsamında projelendirilip ruhsata işlenmesidir. Aparat montajı AİTM'nin 17'nci maddesi kapsamında değerlendirilir. Her araç kendi şasi numarasıyla münferit başvuruya girer (m.5/1-b) ve proje yetkili teknik sorumlu mühendis tarafından hazırlanır (m.7).
Engelli tertibatı projesinde hangi aparatlar değerlendirilir?
İhtiyaç, sağlık raporundaki engel durumuna ve sürücü belgesindeki uyarlama koduna göre belirlenir. Sık projelendirilen aparatlar:
- El ile gaz–fren kumandası: alt ekstremite engelinde gaz ve frenin elden yönetilmesi; ayak kumandaları (R35) ve direksiyon (R79) işlevselliği korunarak doğrulanır.
- Debriyaj otomasyonu / otomatik vitese uyarlama: debriyaj pedalının devre dışı bırakılması ya da yarı/tam otomatik vites dönüşümü.
- Döner / kaydırmalı koltuk: araca iniş-binişi kolaylaştıran tabla ve ray sistemleri; koltuk bağlantı ve dayanımı (R14/R16/R17) bozulmadan.
- Rampa / lift (asansör): tekerlekli sandalyeli erişim için. M2/M3 sınıfı otobüs-minibüslerde erişim tadilatı, AİTM m.17/1-a uyarınca Ek-IV 4.14 ve BM/AEK R107 Ek-8 hükümlerine uygunluk ister. Rampa boyu araç genişliğini geçemez (m.17/1-e).
- Tekerlekli sandalye sabitleme: sandalye ve kullanıcı için kilit/kemer bağlantı sistemleri. Bu amaçla koltuk azalması aracın kategorisini değiştirmez (m.17/1-d).
Sürücü uyarlaması ve ehliyet kodu
Aparat bir sürücü için takılıyorsa, montaj sürücü belgesindeki uyarlama (kısıtlama/“H”) koduyla birebir örtüşmelidir. Sağlık kurulu, sürücünün hangi aparatla araç kullanabileceğini belirler; ehliyet üzerindeki kod sürücüyü bağlar. Aparatın projesi bu koda göre kurgulanır ki ruhsat ile sürücü belgesi tutarlı olsun. Sürücüye değil yalnızca yolcuya yönelik erişim aparatlarında (rampa/lift, sabitleme) bu kod aranmaz.
Süreç adımları
- Ön değerlendirme: engel durumu, uyarlama kodu ve araç uygunluğu incelenir.
- Aparat montajı: seçilen donanım araca uygulanır.
- Proje çizimi: yetkili teknik sorumlu mühendis tarafından, araca özel teknik servis raporuyla hazırlanır.
- TSE onayı: AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi düzenlenir.
- TÜVTÜRK tadilat muayenesi: gerekli görülen hâllerde yapılır.
- Noter / trafik tescil: ruhsat güncellenir; şartlar sağlanıyorsa kayıtlara “Erişilebilir” ibaresi işlenir (m.17/1-ç).
Teknik kontroller ve gerekli belgeler
- Sürücü uyarlamasında: uyarlama kodlu sürücü belgesi ve engel durumunu gösteren sağlık raporu
- Araç ruhsatı (sıfır araçta fatura ve uygunluk belgesi)
- Kumandaların (gaz–fren–debriyaj–direksiyon) işlevsel ve güvenli çalıştığının doğrulanması
- Koltuk, emniyet kemeri ve bağlantı dayanımının korunduğunun teyidi
- M2/M3 erişim tadilatında R107 Ek-8 uygunluğu
Sürücü uyarlamasında en kritik nokta ehliyet uyarlama kodu ile takılan aparatın örtüşmesidir. Kod ile donanım uyuşmazsa muayene ve tescilde sorun çıkabilir; bu yüzden projeyi koda göre kurguluyoruz. Aparatı satış için sökmek mi istiyorsunuz? Engelli Aracı Söküm / İptal Projesi sayfamıza bakın.
Engelli tertibatı montajı maliyet kalemleri
- Aparat ve montaj: uyarlama koduna göre el kumandası, pedal, koltuk, rampa/lift veya sabitleme sistemi.
- Proje / mühendislik: araca ve aparata özel teknik dosyanın hazırlanması.
- Resmî işlemler: TSE belgelendirme, gerekiyorsa TÜVTÜRK tadilat muayenesi ve noter/tescil.
Aparat türü ve araç sınıfı toplamı değiştirir. Sitede gerçek tutar yayımlamıyoruz; sağlık raporu/uyarlama kodu ve ruhsat bilgisiyle WhatsApp'tan güncel net teklif alın.
Engelli tertibatını ruhsata işletmede sık yapılan hatalar
En sık sorun, sağlık raporu veya sürücü belgesindeki uyarlama koduyla araçtaki aparatın aynı işlevi tarif etmemesidir. Aparatın kumandalara erişimi engellemesi, koltuk/kemer bağlantısını zayıflatması ya da montaj belgesinin araca ait olmaması da dosyanın yeniden düzenlenmesine yol açabilir. Bu nedenle engelli tertibatı projesi, aparat seçilmeden önce ruhsat ve uyarlama kodu üzerinden planlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Sürücü uyarlamasında sağlık raporundaki engel durumu ve sürücü belgesindeki uyarlama kodu esas alınır; proje bu koda uygun aparata göre hazırlanır.
Hayır. AİTM 17’nci madde uyarınca engelli erişimi amacıyla yapılan koltuk azaltması aracın kategorisini değiştirmez.
Evet. M2/M3 sınıfı araçlarda erişim tadilatı AİTM m.17/1-a uyarınca Ek-IV 4.14 ve BM/AEK R107 Ek-8 hükümlerine uygun olmalı; ayrıca rampa boyu araç genişliğini geçemez.
Şartlara göre TÜVTÜRK tadilat muayenesi istenebilir; süreç proje çizimi, TSE onayı, gerekiyorsa muayene ve tescil sırasıyla yürür.
Fiyat ve uygunluk bilgisini iletişim/WhatsApp üzerinden paylaşıyoruz. Vergi ve harç tutarları (ör. ÖTV istisnası) güncel mevzuata göre değişebildiğinden ilgili kurumdan teyit edilmelidir.
Resmî kaynaklar ve içerik kontrolü
Hazırlayan ve teknik kontrol: BTE Proje. İçerik, AİTM m.17, ilgili BM/AEK düzenlemeleri ve TSE tadilat başvuru şartları esas alınarak Temmuz 2026'da kontrol edilmiştir.
AİTM yetkili · TSE onaylı · 5 iş gününde onay · Türkiye geneli — ücretsiz ön değerlendirme.